60 / 100

Đã tròn 40 năm trôi qua kể từ khi nhân loại phát hiện bệnh AIDS, từng gọi là bệnh SIDA, là bệnh bị nhiễm virus HIV làm suy giảm miễn dịch trầm trọng và người bệnh sẽ tử vong vì các bệnh cơ hội.

Hình tím ( virus HIV) Hình xanh ( Virus Covid )

Theo số liệu do WHO công bố cuối năm 2019, kể từ khi dịch HIV/AIDS bùng phát, 75 triệu người đã nhiễm HIV và khoảng 32 triệu người đã tử vong vì virus gây chết người này. Tính đến cuối năm 2018, thế giới có 37,9 triệu người đang phải chung sống với HIV. Ước tính, hiện có khoảng 0,8% người ở độ tuổi 15-49 trên toàn cầu nhiễm HIV. Châu Phi là khu vực chịu nhiều ảnh hưởng nặng nề nhất của đại dịch này. Cứ trong 25 người trưởng thành tại châu Phi thì lại có một người nhiễm HIV. Số người nhiễm HIV tại “lục địa đen” chiếm hơn 2/3 tổng số ca nhiễm trên thế giới.

Cũng đã tròn 1 năm từ khi virus vũ hán gieo rắc dại dịch, làm đảo lộn cả thế giới về chính trị, kinh tế. Hội chứng này như một bệnh “siêu cúm” và ước lượng nó đã giết chết 2,6 triệu người, lây nhiễm cho 117 triệu dân trên toàn thế giới.

Sau khi AIDS hoành hành, nhân lọai đã nói đến, đã hy vọng một loại vắc xin để chặn và dần miễn nhiễm với nó, nhưng 40 đã trôi qua, vẫn chưa có một loại vắc xin nào!

Trong khi đó cúm vũ hán, giờ gọi là Covid 19, chỉ sau 1 năm, hiện đã có nhiều vắc xin công bố trên toàn thế giới, nhiều quốc gia đã chích ngừa đại trà cho dân, hôm nay VN cũng đã bắt đầu. Và dự kiến trong vòng 6 tháng nữa, một loại thuốc như thuốc trị cảm cúm, liều điều trị tại nhà trong 5 ngày sẽ được tung ra.

Vì sao có chuyện “bất công” như vậy với những nguy cơ trong đại dịch AIDS?

Giải thích trên Đài France Info (Pháp), TS Serawit Bruck-Landais – giám đốc phụ trách chất lượng và nghiên cứu y tế của tổ chức Sidaction (tổ chức đấu tranh chống HIV/AIDS ở Pháp) – đã nêu ra ba lý do.

Một là có nhiều phân nhóm (subtype) virus HIV đang lưu hành trên thế giới. Hai là virus HIV đột biến rất lớn. Ba là virus HIV trở thành một phần trong bộ gen của người bị nhiễm và cứ tồn tại ở đó, và đến nay chưa có trường hợp nào loại bỏ thành công virus HIV bằng hệ miễn dịch tự nhiên.

TS Serawit Bruck-Landais giải thích: “Coronavirus gây bệnh COVID-19 không phải là loại virus tích hợp vào bộ gen. Đã có nhiều người loại được virus bằng hệ miễn dịch tự nhiên của họ. Vì vậy, chiến lược vắc xin vẫn mang tính chất truyền thống. Chúng ta chỉ cần sử dụng các mảnh virus để kích thích hệ miễn dịch là có thể ngăn ngừa lây nhiễm”.

Nhà virus học Étienne Decroly tại Trung tâm Nghiên cứu khoa học quốc gia Pháp (CNRS) giải thích thêm: Đặc điểm chính của virus HIV là tấn công hệ miễn dịch trong khi virus SARS-CoV-2 không tấn công hệ miễn dịch.

Đối với virus HIV, một khi vật liệu di truyền đã được tích hợp vào tế bào, các tế bào tồn tại dai dẳng trong cơ thể. Ngược lại, do vật liệu di truyền của virus SARS-CoV-2 không tích hợp nên cơ thể dễ dàng kiểm soát nhiễm trùng hơn, từ đó hệ miễn dịch có thể loại bỏ virus.

Ngoài ra, cơ chế hoạt động của hai loại virus cũng khác nhau. Các nhà nghiên cứu gọi virus HIV là “con ngựa thành Troie” vì nó mai phục, tiềm ẩn. Một số tế bào bị nhiễm không biểu hiện virus, do đó hệ miễn dịch không phát hiện được.

Đó là giải thích của các nhà khoa học, còn ở góc nhìn xã hội học, tôi cho rằng đó chỉ là một nửa sự thật.

Sự thật còn lại là do HIV đã bị coi nhẹ vì nó ít tấn công vào các quốc gia giàu có, không ảnh hưởng nặng nề đến họ. Trong ý nghĩ (nhưng tránh nói ra) nhiều người, cả người da trắng, phần đông người nhiễm HIV là “bọn đồng tính”, “bọn hút chích”, “bọn đĩ điếm”, “bọn ăn chơi”, “bọn Phi và gốc Phi đói nghèo”…, họ xem nhẹ việc lây nhiễm từ truyền máu, mẹ sang con và tai nạn nghề nghiệp. Các trung tâm nghiên cứu lớn, các hãng dược phẩm hàng đầu thế giới và các nguyên thủ quốc gia hùng mạnh chưa bao giờ đặt trọng tâm về nguy cơ của HIV như nguy cơ của virus corona.

Ngoài ra nếu chưa có vắc xin, việc sản xuất và bán các loại thuốc giúp bệnh nhân kéo dài thêm thời gian sống cũng là một ngành sản xuất siêu lợi nhuận cho các hãng dược.

Nếu không vì những lý do phi nhân đạo đó thì sau 40 năm, lẽ nào không tìm ra được vắc xin cho HIV?