Đảng Cộng hòa đã có con số cần thiết để đảm bảo ứng cử viên Thẩm Phán Tối cao pháp viện của Tổng thống Donald Trump sẽ có cuộc bỏ phiếu xác nhận tại Thượng viện.

Thượng nghị sĩ Mitt Romney của tiểu bang Utah đã trao cho đảng 51 người ủng hộ cần thiết trong việc xúc tiến việc bỏ phiếu cho ứng viên Thẩm Phán Tối cao pháp viện ông Trump đề cử, để thay thế Ruth Bader Ginsburg, người qua đời hôm thứ Sáu.

Đảng viên đảng Dân chủ cho rằng không nên xác nhận trong một năm bầu cử. Động thái này đảm bảo một trận chiến chính trị gay gắt sẽ diễn ra trước cuộc bỏ phiếu tháng 11.

Tổng thống Trump nói ông sẽ công bố tên người được đề cử vào thứ Bảy lúc 17:00 giờ địa phương (22: 00b), và đã thề sẽ chọn một phụ nữ.

Thẩm phán của Tối cao Pháp viện được Tổng thống Mỹ đề cử, nhưng phải được Thượng viện phê chuẩn.

Với cái chết của thẩm phán Ginsburg, một người cấp tiến, ông Trump có cơ hội củng cố khuynh hướng khuynh hữu của tòa án chín thành viên bằng cách thay thế bà bằng một người bảo thủ.

Lãnh đạo phe đa số Thượng viện Mitch McConnell đã thề sẽ tổ chức cuộc bỏ phiếu xác nhận trước cuộc bầu cử vào tháng 11, nhưng một dấu hỏi đã được đặt ra cả tuần nay về việc liệu có đủ đảng viên Cộng hòa ủng hộ ông hay không.

Trump rallygoers in Ohio urged Trump to "Fill that seat"
Mặc dù họ chiếm đa số với 53 ghế, hai thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa trung dung – Susan Collins ở Maine và Lisa Murkowski của Alaska – nói họ hoài nghi việc xác nhận một thẩm phán nhiệm kỳ trọn đời trong năm bầu cử.

Hôm thứ Ba, bà Collins nói với báo giới rằng là sẽ bỏ phiếu “không”, nói Thượng viện phải tuân theo “cùng một bộ quy tắc” sử dụng năm 2016 để chặn ứng cử viên hàng đầu của Tổng thống Barack Obama. Bà Collins đang phải đối mặt với một cuộc tái tranh cử khó khăn trong năm nay.

Ông Romney, một người chỉ trích Trump, mà tổng thống gọi là “thượng nghị sĩ tồi tệ nhất của chúng ta” đầu tháng này, được xem là người có thể đào tẩu. Romney là một trong số ít đảng viên Cộng hòa ở Washington sẵn sàng chỉ trích ông Trump trước công chúng, và đã bỏ phiếu kết tội Trump đầu năm nay trong phiên tòa luận tội.

Tuy nhiên, trong một tuyên bố đưa ra hôm thứ Ba, ông Romney nói ông đồng ý với phiên điều trần cho người được đề cử của ông Trump, với lý do “tiền lệ lịch sử”.

“Quyết định của tôi về việc đề cử thẩm phán của Tối cao Pháp viện không phải là kết quả của một thử nghiệm chủ quan về ‘sự công bằng’, giống như vẻ đẹp, trong mắt của người nhìn,” ông nói.

“Nó dựa trên sự công bằng bất biến của việc tuân theo luật, trong trường hợp này là Hiến pháp và tiền lệ. Tiền lệ lịch sử của các đề cử trong năm bầu cử là Thượng viện thường không xác nhận đề cử của bên đối lập nhưng xác nhận một ứng cử viên của chính đảng mình.”

Các thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa đã nhanh chóng đứng vào hàng ngũ.

Cuối cùng, những lo ngại về đạo đức giả – chỉ bốn năm trước đây đảng Cộng hòa chiếm đa số thượng viện đã chặn đề cử Tối cao Pháp viện của Barack Obama vì nó được đưa ra trong “một năm bầu cử” – đơn giản đã lùi bước trước quyền lực chính trị. Đảng Cộng hòa có cơ hội củng cố đa số bảo thủ vững chắc tại tòa án tối cao, và họ sẽ không để cơ hội này tuột mất – ngay cả khi điều đó gây hậu quả chính trị cho các thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa đang tìm cách tái tranh cử ở các tiểu bang ôn hòa.

Các đảng viên Dân chủ sẽ hú lên vì tức giận, nhưng tại thời điểm này, họ không thể làm gì nhiều về mặt thủ tục, để ngăn chặn điều dường như không thể tránh khỏi. Thay vào đó, họ sẽ đưa ra cảnh báo về những hậu quả nghiêm trọng nếu và khi họ nắm quyền năm tới. Họ đã đe dọa thêm ghế vào Tối cao Pháp viện, kết nạp các tiểu bang mới, nghiêng về Dân chủ (cụ thể là Washington DC và Puerto Rico) hoặc củng cố đa số tại Thượng viện. Tuy nhiên, tất cả những điều này chỉ là những trận chiến giả định của một ngày khác.

Hiện tại, đảng Cộng hòa đang tận hưởng viễn ảnh của sự dao động lớn nhất trong cấu trúc tư tưởng của tòa án cao nhất Hoa Kỳ trong ba thập niên – với các vấn đề như phá thai, quyền bầu cử, chăm sóc sức khỏe, kiểm soát súng và quyền tự do dân sự sẽ được định đoạt.

Có những tiền lệ lịch sử nào?

Kể từ cái chết của Ginsburg, các thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa đã phải đối phó với những cáo buộc là đạo đức giả khi phê chuẩn một thẩm phán của Tối cao Pháp viện trong năm bầu cử.

Năm 2016, ông McConnell từ chối tổ chức các phiên điều trần cho Merrick Garland, ứng cử viên vào tòa án tối cao của Tổng thống Đảng Dân chủ Barack Obama.

Đề cử của Barack Obama, diễn ra 237 ngày trước cuộc bầu cử, bị chặn thành công vì đảng Cộng hòa nắm giữ Thượng viện và nói việc quyết định bổ nhiệm một thẩm phán vào Tối cao Pháp viện nên được đưa trong một năm không có bầu cử. Nay với chỉ 42 ngày trước cuộc bầu cử 2020, đảng Dân chủ nói rằng đảng Cộng hòa nên giữ vững lập trường trước đó của họ và để cử tri quyết định.

“Tôi muốn quý vị dùng những lời lẽ này của tôi để chống lại tôi,” Lindsey Graham thuộc Đảng Cộng hòa, South Carolina nói năm 2016. “Nếu có một tổng thống Đảng Cộng hòa [đắc cử] vào năm 2016 và một vị trí trống xảy ra vào năm cuối cùng của nhiệm kỳ đầu tiên, bạn có thể nói Lindsey Graham nói, ‘Hãy để tổng thống tiếp theo, dù có thể là ai, đưa ra đề cử đó.’ “

Thế nhưng, ông Graham, chủ tịch của ủy ban Tư pháp đầy quyền lực, là cơ quan đầu tiên xét một ứng cử viên, giờ đây nói ông sẽ “dẫn đầu trách nhiệm” thúc đẩy ứng cử viên của ông Trump trong năm nay.

A picture of RBG at a makeshift memorial
Chụp lại hình ảnh, Rừng hoa tại Tòa án Tối cao, nơi quan tài của thẩm phán Ginsburg sẽ được đặt để cuối tuần này

Việc xác nhận một ứng viên của Tối cao Pháp viên khi Nhà Trắng và Thượng viện được nắm giữ bởi hai đảng khác nhau hiếm hơn so với khi cả hai đều thuộc cùng một đảng, nhưng vẫn xảy ra.

Năm 1968, người được Tổng thống đảng Dân chủ Lyndon Johnson đề cử cho vị trí chánh án Tối cao Pháp viện – Abe Fortas – không được Thượng viện do đảng Dân chủ kiểm soát phê chuẩn, sau khi đề cử này bị chặn bởi đảng Cộng hòa thiểu số và những đảng viên Dân chủ bảo thủ không đồng ý với các quan điểm cấp tiến của Abe Fortas, và vì mối quan hệ cá nhân chặt chẽ của ông với tổng thống.

Trong bài phát biểu hôm thứ Hai, ông McConnell nhắc đến thời điểm đó trong lịch sử, rằng: “Ngoài một ngoại lệ kỳ lạ đó, không có Thượng viện nào không xác nhận một ứng cử viên trong hoàn cảnh đối mặt với chúng ta bây giờ” – đề cập đến tình huống mà tổng thống và đa số trong Thượng viện thuộc cùng một đảng.

“Tiền lệ lịch sử đang áp đảo và nó chạy theo một hướng. Nếu các đồng nghiệp đảng Dân chủ của chúng tôi muốn tuyên bố rằng họ đã bị xúc phạm, họ chỉ có thể bị xúc phạm trước sự thật rõ ràng của lịch sử Hoa Kỳ.”

Theo BBC